Σάββατο, 29 Ιουλίου 2017

Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Β΄

Παναγιώτη Ν. Πιπινέλη:

"Γεώργιος Β΄ (1890-1947)"

β΄ έκδοση 2017, εκδόσεις Ariston Books, σελ. 296, τιμή 22 ευρώ.

Ένα πρωτοδημοσιευόμενο πορτρέτο του βασιλιά Γεωργίου Β΄, οφειλόμενο στον διάσημο Άγγλο φωτογράφο Μπασσάνο. Ελήφθη την παραμονή της αναχώρησης του Γεωργίου από το Λονδίνο για να επανέλθει στην Αθήνα αμέσως μετά το δημοψήφισμα της 3ης Νοεμβρίου 1935.


Η βιογραφία αυτή του Βασιλέως Γεωργίου Β΄, παρά το γεγονός ότι πρωτοεκδόθηκε το 1951, διατηρεί μέχρι και σήμερα τη μοναδικότητά της. Ακόμη και το στοιχείο ότι ολοκληρώθηκε μόλις τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατο του Γεωργίου Β΄, δεν την καθιστά καθόλου ξεπερασμένη από τις ιστορικές πηγές που εν τω μεταξύ έχουν έλθει στη δημοσιότητα. Διότι το έργο αυτό το είχε συγγράψει ο Παναγιώτης Πιπινέλης με εξαιρετική ευαισθησία και ιδιαίτερη ευθύνη. Γνώριζε πολύ περισσότερα από οποιονδήποτε άλλον της εποχής του, όχι μόνο λόγω της ιδιότητάς του ως διπλωμάτη και στενού συνεργάτη του βασιλέως Γεωργίου, αλλά και λόγω του φιλικού δεσμού που τον συνέδεε μαζί του.
Οπωσδήποτε το παρόν έργο παραμένει όντως διαχρονικό για ποικίλους άλλους λόγους.
Πόσο διεισδυτικός και ειλικρινής μπορεί να είναι ένας αφοσιωμένος στο λειτούργημά του διπλωμάτης όταν βρεθεί σε ρόλο συγγραφέα και μάλιστα σε ρόλο ιστορικού και βιογράφου; Εύκολα μπορεί να εικάσει κανείς ότι ο Παναγιώτης Πιπινέλης δεν έγραψε ακριβώς όλα όσα γνώριζε για την προσωπικότητα του βιογραφούμενου, αλλά το βέβαιο είναι ότι μέσα από τις σελίδες του έργου αυτού τον αναδεικνύει με κάθε σεβασμό προς την ανθρώπινη διάστασή του, μια διάσταση που επικοινωνιακά είχε περίτεχνα αποσιωπηθεί.
Ο βιογραφούμενος αυτός βρέθηκε στο επίκεντρο των κρίσιμων ιστορικοπολιτικών γεγονότων της χώρας για περισσότερα από τριάντα χρόνια, ενώ η όλη πορεία του μοιραία διασταυρώθηκε με τους βασικούς πρωταγωνιστές αυτής της εποχής. Ο βιογράφος του, λοιπόν, κλήθηκε να εντρυφήσει σε πολλούς φοριαμούς, πριν δημοσιοποιήσει το πόρισμά του, πριν το θέσει υπό κρίση. Και ταυτόχρονα, είχε το καθήκον να αποδώσει το κλίμα της εποχής, ασφαλώς όμως και να ερμηνεύσει τις πεποιθήσεις και τις δράσεις ενός ανθρώπου που σφράγισε ένα τμήμα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Ο Γεώργιος Β΄ δεν ήταν ένας συνήθης μονάρχης που βρέθηκε ως έτυχε επικεφαλής του κράτους ως ανώτατος άρχοντας. Ούτε υπήρξε ένας ψυχρός εκτελεστής του συνταγματικού ρόλου του, αλλά αντιθέτως έλαβε πολιτικές πρωτοβουλίες με εξαιρετικά βαρύνουσα ιστορική σημασία. Ιστορικά κρίνονται οι δύο κυριότερες από τις πρωτοβουλίες του, που σημάδεψαν καθοριστικά την εθνική πορεία.
Η πρώτη αφορά την κήρυξη της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, που ούτως ή άλλως αποτελεί έναν οφθαλμοφανή συνταγματικό εκτροχιασμό. Η δεύτερη, σημειωτέον ιστορικά δικαιωμένη πλέον, έγκειται στον σταθερό φιλοβρετανικό προσανατολισμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής πριν από την έκρηξη και κατά τη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Και τις δύο αυτές, ο βιογραφούμενος βασιλεύς πρόθυμα τις επωμίσθηκε και τις ακολούθησε μέχρι τέλους, αδιαφορώντας για κάθε αντίθετη κριτική.
Όπως είναι ευνόητο, η βιογραφία αυτή του Γεωργίου Β΄ είναι γραμμένη με ολοκληρωτικά υποκειμενική διάθεση, αφού ο συγγραφέας της υπήρξε αφοσιωμένος φίλος και θαυμαστής του. Ωστόσο, αφού ο αναγνώστης το αντιλαμβάνεται αυτό σε κάθε σελίδα του βιβλίου, μπορεί ανεξέλεγκτα να αντλήσει κάθε χρήσιμο στοιχείο για να εδραιώσει τα δικά του συμπεράσματα.
Για το κύριο ιστορικό πρόσωπο, που αποτελεί το θέμα αυτού του βιβλίου, ο αναγνώστης θα μπορέσει να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη εικόνα μέσα από τις σελίδες του. Ως προς τον συγγραφέα του, δίνουμε εδώ ένα σύντομο βιογραφικό του:

Ο Παναγιώτης Νικ. Πιπινέλης υπήρξε διπλωμάτης, συγγραφέας και πολιτικός. Γεννήθηκε το 1899 στον Πειραιά και πέθανε το 1970 στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά και πολιτικές επιστήμες στα Πανεπιστήμια Ζυρίχης και Φράιμπουργκ. Το 1922 εισήλθε στη διπλωματική υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών και παρέμεινε μέχρι το 1953 που παραιτήθηκε. Υπηρέτησε μεταξύ άλλων στην ελληνική αντιπροσωπεία στην Κοινωνία των Εθνών (1931-32), ως διευθυντής του Γραφείου Υπουργού Εξωτερικών και διπλωματικός σύμβουλος της κυβερνήσεως Π. Τσαλδάρη (1933-35), ως πρεσβευτής στη Βουδαπέστη (1936-40) και στη Σόφια (1940-41). Τον Μάρτιο 1941 ανακλήθηκε στην Αθήνα και ακολούθησε την ελληνική κυβέρνηση στη Μέση Ανατολή και στο Λονδίνο, ενώ στη συνέχεια τοποθετήθηκε ως πρεσβευτής στη Μόσχα και το 1943 ως πρεσβευτής της Ελλάδος στις εξόριστες κυβερνήσεις Πολωνίας, Βελγίου και Λουξεμβούργου στο Λονδίνο. Υπηρέτησε επίσης ως αρχηγός του Πολιτικού Οίκου του Βασιλέως στο Λονδίνο (1945-46), ως μόνιμος υφυπουργός Εξωτερικών (7.6.1947-18.11.1948) και υπηρεσιακός υπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση Τζων Θεοτόκη (6.1-23.3.1950). Υπήρξε επίσης μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδος στο ΝΑΤΟ (1952-53) και έπειτα παραιτήθηκε. Εξελέγη βουλευτής Αθηνών με την ΕΡΕ στις εκλογές 1963 και 1964. Διετέλεσε υπουργός Εμπορίου στην κυβέρνηση Καραμανλή (4.11.1961-19.6.1963) και μετά την παραίτησή της ανέλαβε μεταβατικός πρωθυπουργός (19.6-28.9.1963). Διετέλεσε επίσης υπουργός Συντονισμού στην κυβέρνηση Π. Κανελλόπουλου (3-21.4.1967). Στις 20 Νοεμβρίου 1967 κλήθηκε από τη δικτατορική κυβέρνηση και ανέλαβε το υπουργείο Εξωτερικών, που το διατήρησε μέχρι τον θάνατό του. Έγραψε μεταξύ άλλων τα έργα: «Αι πολιτειακαί βάσεις των βασιλικών και δημοκρατικών πολιτευμάτων» (1924), «Πολιτική ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως» (1929), «Η Μοναρχία εν Ελλάδι, 1833-1843» (1932), «Ιστορία της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδος, 1923-1941» (1948), «Γεώργιος Β΄» (1951), «Απομνημονεύματα» (1958), «Περισσότερον φως» (1961).


ΓΕΩΡΓΙΟΣ Β΄ (1890-1947)


Παναγιώτη Ν. Πιπινέλη
Γεώργιος Β΄(1890-1947)


Μόνον αν εμβαθύνει κανείς στην ιδιαίτερη προσωπικότητα του Γεωργίου Β΄, η βασιλεία του οποίου συνδέεται με δραματικές και κρίσιμες περιόδους που πέρασε η Ελλάδα (από τη μικρασιατική καταστροφή μέχρι τον Εμφύλιο), θα μπορέσει να κατανοήσει καλύτερα ορισμένες πτυχές της σύγχρονης ιστορίας μας που παραμένουν αδιευκρίνιστες. Όσο και αν πολλοί αποστρέφονται τον βασιλικό θεσμό ή εκ προοιμίου διατηρούν μια προκατάληψη για τους έξι βασιλείς που λειτούργησαν ως ανώτατοι άρχοντες από την Επανάσταση του 1821 μέχρι τις μέρες μας, θα είναι τραγικό λάθος να υποβαθμίσουν με αφοριστικό και ισοπεδωτικό λόγο τις πραγματικές διαστάσεις της προσωπικότητας του καθενός τους.
Χρειάστηκε να περάσουν πολλές δεκαετίες από την Έξωση του 1862 για να κατανοηθεί ποιος πραγματικά ήταν ο βασιλιάς Όθων, αν και τι συνεισέφερε στη συγκρότηση του νεώτερου ελληνικού κράτους ή πόσο Έλληνας ένιωθε. Σε ό,τι αφορά τη διάδοχο δυναστεία των Γλύξμπουργκ, το πράγμα είναι κάπως πιο περίπλοκο. Στα πενήντα χρόνια (1863-1913) της βασιλείας του ιδρυτή της, του Γεωργίου Α΄, η εθνική πορεία υπήρξε πολυκύμαντη, αλλά χάρη στην προσωπικότητά του αναφάνηκαν κάποιες ασφαλιστικές δικλείδες στη δεδομένη στιγμή για να αποτραπούν εθνικές καταστροφές.
Η περίπτωση του βασιλιά Κωνσταντίνου ελάχιστα έχει ερευνηθεί σε βάθος, καθώς η ιστορική μνήμη εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις αρχικές επικοινωνιακές εντυπώσεις που επιβλήθηκαν μετά την οξύτατη σύγκρουσή του με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Είναι πολλά τα κενά και οι ελλείψεις στην ιστορική έρευνα των πηγών και κατ' επέκταση στη νηφάλια αποτίμηση της εποχής. Τα εκατό χρόνια που μεσολάβησαν δεν υπήρξαν αρκετά.
Η συνέχεια της δυναστείας των Γλύξμπουργκ οριοθετείται στο πρόσωπο του Γεωργίου Β΄. Είναι ζήτημα αν κάθισε συνολικά επί επτά χρόνια στον θρόνο του, αν και η βασιλεία του καλύπτει 25 χρόνια, από το 1922 που "στέφθηκε" μέχρι το 1947 που πέθανε. Πόσο ασήμαντος ή αδύναμος ήταν; Ή, για να το εκφράσουμε διαφορετικά, πόσα ιστορικά γεγονότα με θετικό ή αρνητικό πρόσημο οφείλονταν στην προσωπικότητα και τους χειρισμούς του; Πόσο άγνωστος ήταν για την κοινή γνώμη ο βασιλιάς αυτός;
Τη μόνη ολοκληρωμένη βιογραφία του την έχει συντάξει ένας άνθρωπος που είχε συνδεθεί ιδιαίτερα μαζί του, τον γνώρισε εις βάθος και σε πολλές περιπτώσεις συνεργάστηκε μαζί του, ώστε δικαιωμτικά να ξέρει ακόμα και τις ενδόμυχες σκέψεις του. Πρόκειται για τον Παναγιώτη Πιπινέλη, διπλωμάτη και πολιτικό, ο οποίος αμέσως μετά τον θάνατο του Γεωργίου Β΄ έγραψε τη βιογραφία του. Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε το 1951 σε ιδιωτική έκδοση και μόλις τώρα επανεκδόθηκε στη σειρά των ARΙSTON BOOKS με την προσθήκη πλούσιου φωτογραφικού υλικού, εν πολλοίς ανέκδοτου.

Ο ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ:
http://aera2012.blogspot.gr/2017/07/blog-post.html

Σάββατο, 17 Ιουνίου 2017

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ ΝΕΩΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 1830-2016


Το Διαδίκτυο δεν είναι πάντα η ασφαλής πηγή για αναζήτηση βιογραφικών πληροφοριών των σημαντικών προσώπων, πολύ δε περισσότερο για εκείνα που έδρασαν σε προγενέστερες εποχές. Για τις περισσότερες προσωπικότητες δεν υπάρχουν καν αναφορές, άλλες είναι ελλιπείς, άλλες λανθασμένες και άλλες εντελώς πρόχειρες και υποκειμενικές ή από πρόθεση διαστρεβλωμένες. Η βιογραφική αυτή εγκυκλοπαίδεια αποσκοπεί ακριβώς στην υπεύθυνη ενημέρωση όσων πραγματικά ενδιαφέρονται να έχουν μια σαφή και ξεκάθαρη γνώση για τις προσωπικότητες του νεώτερου Ελληνισμού που εμφανίστηκαν σε διάφορους τομείς της δημόσιας ζωής αφότου συγκροτήθηκε το ελληνικό κράτος, δηλαδή από το 1830 μέχρι τις μέρες μας. Όχι μόνο αδιαμφισβήτητες ιστορικές μορφές, αλλά όλοι οι σημαντικότεροι πολιτικοί, επιστήμονες, πανεπιστημιακοί καθηγητές, συγγραφείς, λογοτέχνες, δημοσιογράφοι, εικαστικοί καλλιτέχνες, μουσικοί και ηθοποιοί, μεγάλοι επιχειρηματίες και οικονομικοί παράγοντες, τραπεζίτες, ανώτερα διοικητικά στελέχη, στρατιωτικοί, ιεράρχες κ.ά.
Κυκλοφόρησε σε πρώτη έκδοση το 2011 και τώρα κυκλοφορεί σε δεύτερη έκδοση από τις Εκδόσεις Historia με διευθυντές σύνταξης τους Δημοσθένη Κούκουνα και Νατάσα Κούκουνα. Περιλαμβάνει σε τέσσερις τόμους τις σημαντικότερες προσωπικότητες που έδρασαν σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής στην Ελλάδα και την Κύπρο: πολιτική, οικονομία, εκκλησία, επιστήμη, παιδεία, γράμματα, τέχνες κ.ά. Περιέχονται σύντομα βιογραφικά σημειώματα, επιλεγμένα με αξιολογικά κριτήρια, για 17.218 πρόσωπα και 5.700 ενδεικτικά φωτογραφικά πορτρέτα. Αποκλειστική κεντρική διάθεση: Βιβλιοπωλείο HISTORIA, Υψηλάντου 5, Κολωνάκι, τηλ. 210 7255962. Για παραγγελίες on-line και αποστολή σε όλο τον κόσμο: 
https://aristonbooks.ch/collections/custom-collection/products/biographical-encyclopedia-of-modern-greek-1830-2016

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ
ΤΟΥ ΝΕΩΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ
1830 - 2016
ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ
(17.218 λήμματα, 5.700 φωτογραφίες, 2.816 σελίδες, 4 τόμοι, τιμή 280 ευρώ
ISBN 978-618-5227-06-7)




Τετάρτη, 14 Ιουνίου 2017

ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΡΑΚΗΔΕΣ

Μια θλιβερή αυτοδικία στη μετακατοχική Κρήτη

Ο ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ
ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΩΜΑΡΑΚΗΔΩΝ

Του Δημοσθένη Κούκουνα*

Ένας δημοσιογράφος του Ηρακλείου με έντονη παρουσία από τα μεσοπολεμικά χρόνια, ο Πέτρος Βάρβογλης, ήταν η αφορμή μιας σειράς τοπικών ολοκαυτωμάτων στα ορεινά χωριά του Ηρακλείου τον Αύγουστο του 1944. Μετά τη μικρασιατική καταστροφή, ο Βάρβογλης εγκαταστάθηκε στο Ηράκλειο και άρχισε να εργάζεται στην τοπική εφημερίδα Ίδη, που απηχούσε τις απόψεις της Δεξιάς. Παράλληλα ήταν δραστήριο μέλος του Ναυτικού Ομίλου Ηρακλείου και όταν επί Μεταξά δημιουργήθηκε η ΕΟΝ διορίστηκε διευθυντής των τοπικών γραφείων της, συνεχίζοντας πάντοτε να αρθρογραφεί στην εφημερίδα Ίδη, της οποίας είχε γίνει αρχισυντάκτης.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το 1938, όταν ο στρατηγός Τσολάκογλου είχε αναλάβει τα καθήκοντα του υπουργού γενικού διοικητή Κρήτης, αμέσως μετά την καταστολή του Κινήματος της Κρήτης, ο Βάρβογλης δημοσίευσε επώνυμα διθυραμικά άρθρα. Με την έναρξη της Κατοχής, ο Βάρβογλης μαζί με τον Μιχαήλ Μαρνελάκη, μέχρι τότε ιδιοκτήτη και διευθυντή της Ίδης, εξέδωσαν από κοινού στο Ηράκλειο τη νέα εφημερίδα Κρητικός Κήρυξ, τη μόνη που εκδιδόταν πλέον και αναμφίβολα απηχούσε τις απόψεις των κατακτητών (στα Χανιά αντίστοιχα εκδιδόταν ο Παρατηρητής). Πολύ σύντομα, ο Μ. Μαρνελάκης αποχώρησε από τη συνιδιοκτησία της νέας εφημερίδας, αφήνοντας την πλήρη κυριότητά της, καθώς και τη διεύθυνσή της βέβαια, στον Π. Βάρβογλη.
Οπωσδήποτε ο Βάρβογλης ήταν γερμανόφιλος, αλλά οι πληροφορίες τον φέρουν να διατηρούσε καλές σχέσεις με τους επώνυμους πολιτικούς και κοινωνικούς παράγοντες του Ηρακλείου, σε διάφορες περιπτώσεις δε είχε παρέμβει ευνοϊκά υπέρ κάποιων που είχαν προβλήματα με τις κατοχικές αρχές. Στην πόλη ζούσε με τον πατέρα του, ενώ ο ίδιος ήταν μνηστευμένος με μια κοπέλα από το χωριό Σάρχος, τη Μαρίκα Σωμαράκη, και συχνά επισκεπτόταν την οικογένειά της φέρνοντας τρόφιμα από την πόλη. Σε μια τέτοια επίσκεψή του, μια ομάδα ανταρτών τού είχε στήσει ενέδρα και τον δολοφόνησε ως γερμανόφιλο και προδότη, ενώ τις επόμενες μέρες παρόμοια τύχη είχε και ο πατέρας της κοπέλας.
Για όσους θα ήθελαν να εμβαθύνουν προσεκτικά στην πραγματική ιστορία της Εθνικής Αντίστασης στην Κρήτη, η δολοφονία του δημοσιογράφου Βάρβογλη στο Σάρχο έχει καθοριστική σημασία, διότι αποτελεί τη βασική αιτία μιας σειράς τοπικών ολοκαυτωμάτων. Πράγματι, η δολοφονία του άσημου πατέρα Σωμαράκη και του επώνυμου δημοσιογράφου Βάρβογλη αποτέλεσε την αφορμή μιας σειράς γερμανικών αντιποίνων, τόσο στο χωριό Σάρχος όσο και σε άλλα κοντινά χωριά. Βέβαια δεν ήταν η πρώτη δολοφονία γερμανόφιλου σε κρητικό χωριό, αλλά στην προκειμένη περίπτωση η οικογένεια δεν ήταν εκτεθειμένη μόνο με τον μνηστήρα της μιας κόρης. Και η δεύτερη κόρη της οικογένειας, η Χαρίκλεια, διατηρούσε δεσμό με ένα Γερμανό, τον έφεδρο αξιωματικό της γερμανικής προπαγάνδας Χανς Φόιφερ.
Όπως είναι εύκολο να εξηγήσει κανείς, ο τελευταίος αυτός δεν είναι ένα τυχαίο πρόσωπο στο όλο σκηνικό που διαμορφώνεται τους τελευταίους κατοχικούς μήνες στο Ηράκλειο. Είναι ο αρμόδιος Γερμανός αξιωματικός που καθοδηγεί την επιτόπια προπαγάνδα, με αιχμή ασφαλώς τη σειρά των προπαγανδιστικών ομιλιών, στις οποίες ήδη αναφερθήκαμε σε προηγούμενες σελίδες.
Ένας γνωστός τότε Ηρακλειώτης οδοντίατρος με ευρεία κοινωνική απήχηση, ο Ευάγγελος Σταυριανίδης, λίγο μετά τον σκοτωμό του Βάρβογλη ανέλαβε να εκφωνήσει έναν ιδιαίτερο λόγο προς τους κατοίκους του χωριού Σάρχος. Αλλά, όπως φαίνεται, το περιεχόμενο της ομιλίας του Ηρακλειώτη οδοντίατρου δεν πέτυχε τους κατευναστικούς στόχους της γερμανικής προπαγάνδας, αν λάβουμε υπ’ όψιν ότι έπειτα από λίγες μέρες θα δολοφονηθεί ο πατέρας Σωμαράκης. Ακολουθούν αμέσως μετά οι εκτελέσεις των κατοίκων από κάποιους ένοπλες αντάρτες. Ήδη βέβαια τα πράγματα ήταν αγριεμένα από πριν, καθώς αλλεπάλληλα σαμποτάζ διενεργούνταν στην ευρύτερη περιοχή, είχε δε προηγηθεί και η απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Κράιπε, ενώ έπειτα από δύο μήνες οι κατακτητές αποχώρησαν από την Ελλάδα και από όλη την Κρήτη, πλην των Χανίων. Μόλις απελευθερώθηκε το Ηράκλειο, τα μέλη της οικογένειας Σωμαράκη συνελήφθησαν ομαδικά για δοσιλογισμό. Όχι μόνον οι δύο κοπέλες, αλλά και η μητέρα τους, καθώς και οι δύο νεώτεροι αδελφοί.
Η δίκη έγινε στο δικαστήριο δοσιλόγων Ηρακλείου στις 30 Οκτωβρίου 1945 και η ατμόσφαιρα ήταν απ’ αρχής βαριά σε βάρος των κατηγορουμένων, που τους θεωρούσαν άμεσα υπεύθυνους για τις εκτελέσεις που έγιναν στο χωριό από τους Γερμανούς μετά τη δολοφονία του πατέρα Σωμαράκη και του Βάρβογλη. Όταν ανακοινώθηκε η απόφαση, με την οποία επιβαλλόταν ποινή θανάτου στη Χαρίκλεια, ισόβια στη Μαρίκα, 4½ χρόνια στη μητέρα τους Ελένη, 3 χρόνια στον νεώτερο αδελφό Σταύρο, ενώ αθωωνόταν ο 13ετής Κωστής, οι συγχωριανοί τους θεώρησαν μικρές τις ποινές, εξοργίσθηκαν και επιτέθηκαν στους καταδικασθέντες που τους λίντσαραν φρικτά, ενώ ταυτόχρονα επιτέθηκαν στους χωροφύλακες και τους δικαστές. Τα μέλη της οικογένειας Σωμαράκη τα αποτέλειωσαν με μαχαίρια και άψυχα πλέον τα πέταξαν στον δρόμο από το μπαλκόνι του δικαστηρίου, που τελικά τα περισυνέλεξε ένα δημοτικό αυτοκίνητο για λόγους καθαριότητας.
Ανεξάρτητα από τη βαρβαρότητα του γεγονότος αυτού καθεαυτού, υπάρχουν ερωτηματικά για την ουσιαστική ενοχή των καταδικασθέντων Σωμαράκηδων ως υπαιτίων των ομαδικών εκτελέσεων του Σάρχου. Αλλά ούτως ή άλλως πρόκειται για μια μελανή σελίδα. [Χωρίς καμιά διάθεση εμπλοκής στην ουσία της υπόθεσης, αφού άλλωστε ο πολυσυζητημένος νομικός πολιτισμός μας θεμελιωδώς προνοεί για τις διαδικασίες απονομής της δικαιοσύνης, θα επισημάνουμε απλώς ότι από το κείμενο της κατάθεσης του αυτόμολου Γερμανού αστυνομικού Χάαρ μπορεί κανείς να σχηματίσει μια άποψη επί της εν προκειμένω ενοχής ή μη Σωμαράκη. Υπάρχει όμως και μία άλλη διάσταση, την οποία ο νηφάλιος ερευνητής οφείλει να επισημάνει: Την ημέρα που γινόταν η αυτοδικία σε βάρος της οικογένειας Σωμαράκη, αποσπάσματα από την κατάθεση Χάαρ χρησιμοποιούσε η τοπική αριστερή εφημερίδα του Ηρακλείου, προκειμένου να στοχοποιήσει την αναφερόμενη οικογένεια Μεϊμαράκη, αποκρύπτοντας όμως ταυτόχρονα τα στοιχεία που ήταν υπέρ της οικογένειας Σωμαράκη και μάλιστα επιχαίροντας για την τελική τύχη της].
Ο επίλογος της αυτοδικίας αυτής ήταν αντίστοιχος, όπως άλλωστε δημοσιεύθηκε στις τοπικές εφημερίδες (26.5.1946): «Εκδόθηκε σήμερα η απόφαση του Κακουργιοδικείου Χανίων για τη δίκη των πατριωτών Κοντάκη, Διακοντάκη, Λυγεράκη και Μαγκουσάκη από το Σάρχο που κατηγορούνταν για το λιντσάρισμα της προδοτικής οικογένειας Σωμαράκηδων στο Ηράκλειο. Το δικαστήριο απάλλαξε όλους τους κατηγορούμενους».

* Από το βιβλίο του Δημοσθένη Κούκουνα "Η Κρήτη υπό Κατοχή" (Ariston Books, 2017), που μόλις κυκλοφόρησε και το τρίτο μέρος του αναφέρεται στον δοσιλογισμό της Κρήτης στα χρόνια της Κατοχής με πολλά πρωτοδημοσιευόμενα στοιχεία.

Σάββατο, 3 Ιουνίου 2017

ΩΝΑΣΗΣ: ΤΟ ΠΛΟΥΣΙΟ ΑΡΧΟΝΤΟΕΛΛΗΝΟΠΟΥΛΟ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ...


Ο Αριστοτέλης Ωνάσης με τον πατέρα του στην Αθήνα, λίγο πριν φύγει για την Αργεντινή






Ωνάσης
το πλούσιο αρχοντοελληνόπουλο της Σμύρνης


"Μεγάλωσα πλούσιο αρχοντοελληνόπουλο στην Τουρκία", γράφει μεταξύ άλλων σε πρώτο ενικό ο Αριστοτέλης Ωνάσης στο μοναδικό βιβλίο που έγραψε ποτέ ο ίδιος το 1947 και κυκλοφορεί για πρώτη φορά από τις Εκδόσεις Ariston Books (www.aristonbooks.ch). Και συνεχίζει: "Παιδί ακόμη, απόφοιτος της Ευαγγελικής Σχολής, είχα τις βαλίτσες μου έτοιμες και εγώ για την Οξφόρδη. Τι έγινε τον Σεπτέμβριο του 1922 είναι γνωστό. Μαζί με ενάμισυ εκατομμύριο ψυχές, το ήμισυ της οικογενείας μου επλήρωσε με το αίμα της τον φόρον της εθνικότητος την οποίαν σεις μου αρνείσθε. Και άλλοι μεν απηγχονίσθησαν, άλλοι εκάησαν ζωντανοί και άλλοι ετυφεκίσθησαν. Γιατί; Διότι μέλη της οικογενείας μου έπαιξαν πρωτεύοντα ρόλον στην εθνικήν άμυναν. Εγώ ο ίδιος εφυλακίσθην, ασφαλώς δε θα κατέληγα σε κρεμάλα, εάν δεν εδραπέτευα με την βοήθειαν του Αμερικανού υποπροξένου και αφού γλύτωσα από τις σφαίρες του καταδιώκοντός με περιπόλου, συναποκομίζων σοβαρά ποσά και στοιχεία της εθνικής Μικρασιατικής αμύνης, διά να μοιρασθούν κατ’ αναλογίαν εις τους δικαιούχους, κατεστραμμένους τότε πρόσφυγας εν Ελλάδι που είχαν συνεισφέρει εν Σμύρνη.
Από άρχοντες κατέληξαν να κατοικήσουν τα διαμερίσματα της υπηρεσίας μιας πολυτελούς επαύλεως στην Κηφισιά, και παιδί τότε θυμάμαι που μας έλεγαν ότι ήτο η βίλλα πλουσίου εφοπλιστού με πολλά καράβια, μεταξύ των οποίων και ένα που το λέγανε «Βασιλική», με υποβρυχιακάς και αμφιβίους ιδιότητας. Ο θεμέλιος λίθος της εξελίξεώς του. Αυτό το θρυλικόν πρόσωπον απ’ όσα μας διηγούντο, αντί των σημερινών γιωτ, είχε την περίεργον συνήθειαν να ταξιδεύη, χάριν αναψυχής, μέσα σε φέρετρο. Έχει δώσει και ναυμαχίαν η οποία παρέμεινε γνωστή ως «επιχείρησις Beydut» κατά την οποίαν διά πρώτην φοράν εγένετο χρήσις των σημερινών Depth Charges. Μέναμε λοιπόν με το στόμα ανοικτό προ του δαιμονίου του Έλληνος ναυτίλου.
Εν συνεχεία εγώ τον Δεκέμβριον του 1923 αντί να αντιμετωπίζω τον κοσμήτορα της Οξφόρδης εκλιπαρούσα με δάκρυα τον αδελφόν σας Γεώργη επί του ατμοπλοίου «Ατλαντικός» εν Μπουένος Άυρες να με προσλάβη μούτσο, και αυτό χωρίς να το επιτύχω.
Αυτή η ασήμαντος άρνησις χάραξε το μέλλον μου και ούτω παρέμεινα εις την Χώραν από την οποίαν επρόκειτο να ευεργετηθώ απείρως. Δεν υπάρχει τίποτε το μυστηριώδες, τονίζω δε αυτό διότι δεκάδες κακοηθεστάτων και αθλίων συναδέλφων μού σέρνουν τα πάντα. «Τι έκαμε πριν να μπη στη δουλειά μας; Πώς έπιασε τα πρώτα του χρήματα; Τι μυστήρια μετήλθε και επηγγέλθη;» Ε, λοιπόν απαντώ: Σημαίνων έμπορος ήτο ο πατήρ μου. Παρά την Μικρασιατικήν καταστροφήν, του έμεναν η πιστωτική του υπόστασις και ολίγα κεφάλαια. Άρχισαν να μου στέλλουν καπνά. Από 15 δεματάκια ετησίως το 1924 έφθασα αισίως το 1934 σε 15.000 δέματα, ετησία εισαγωγή Εγγύς Ανατολής και πάσης άλλης προελεύσεως. Συνεβλήθην με τους ηγέτας της Αργεντινής καπνοβιομηχανίας. Όποιος ξεύρει από καπνά θα καταλάβη την κολοσσιαίαν σημασίαν αυτών που αναφέρω. Δάσκαλος στο Αγρίνι ήτο ο Παπαστράτος στο 1912, έγινε κολοσσός στο 1922. Πτωχούλης μετανάστης ήτο ο Κεχαγιάς στο 1912, κολοσσός στο 1922. Τραπεζιτικός υπάλληλος ήτο ο μακαρίτης Herman Spierer στο 1912 στη Σμύρνη, κολοσσός στο 1922. Μεταναστάκι από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας ήτο ο Σχηνάζης στο 1908 και στο 1922 μόνον η Πινακοθήκη του και αι Καλλιτεχνικαί του Συλλογαί εξετιμώντο σε πολλά εκατομμύρια δολλαρίων. Δηλαδή σε 14 χρόνια.
Αφήνω τους Τσανακλήδες, τους Κουταρέληδες, το Μελαχροινό, τον Ανάργυρο και άλλους. Εις επίμετρον εγώ είχα να παλαίσω και με κάτι που δεν είχαν αυτοί και εξηγούμαι: Στην Αργεντινή, όταν ήρχισα τα καπνά μας, όχι μόνον τα εσυχαίνετο ο Αργεντινός καπνιστής, αλλά τα θεωρούσε ίδιον θηλυπρεπούς καπνιστού. Αυτό το πολεμήσαμε με σκληρούς αγώνας και σήμερα από 5% αναλογία η Χώρα έχει φθάσει να καπνίζη 50% από τα Ανατολικής προελεύσεως. Αι μεγαλύτεραι περιουσίαι στην ξενητειά προελεύσεως Εγγύς Ανατολής ήσαν καπνικαί, ξεπέρασαν και τα μπαμπάκια. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με τις ξένες περιουσίες. Παράδειγμα οι Duke στην Αμερική, Reynolds και άλλοι.
Όλα αυτά επετεύχθησαν εν καιρώ απολύτου παγκοσμίας ειρήνης. Δεν οφείλω τίποτε εις το αισχρόν χαρτοπαίγνιον του Γερμανικού υποβρυχίου και των ψυχών των Ελλήνων αξιωματικών και ναυτών με το οποίον πραγματεύομαι περαιτέρω..."

Το βιβλίο του Αριστοτέλη Ωνάση "Το εγχειρίδιο του Έλληνα εφοπλιστή", εκτός από αυτοβιογραφικές σημειώσεις περιέχει στο μεγαλύτερο μέρος του παραινέσεις, χρήσιμες υποδείξεις και πρακτικές συμβουλές για το πώς πρέπει να σκέφτεται και να λειτουργεί ένας Έλληνας που θέλει να είναι εφοπλιστής.
Κυκλοφορεί σε πρώτη έκδοση από τις Εκδόσεις Ariston Books και μπορεί κανείς να το προμηθευθεί διαδικτυακά (λινκ: https://aristonbooks.ch/collections/custom-collection/products/product)

Τρίτη, 30 Μαΐου 2017

Δ. Κούκουνα: Η ΚΡΗΤΗ ΥΠΟ ΚΑΤΟΧΗ

Για πρώτη φορά τα πράγματα με το όνομά τους. Αποκαλυπτικές σελίδες για την κατεχόμενη Κρήτη επί τη βάσει αδιαμφισβήτητων ντοκουμέντων. Τι, ποιοι και πώς...



«Η Κρήτη υπό Κατοχή – Η Μάχη της Κρήτης και η Εθνική Αντίσταση, Κατοχή και δοσιλογισμός» του ιστορικού συγγραφέα Δημοσθένη Κούκουνα
(Εκδόσεις Ariston Books, τιμή 24 euro)

Ένα βιβλίο αποκλειστικά για την Κρήτη, για τον αγώνα και τις αγωνίες της, για τις θυσίες και τις καταστροφές που βίωσαν οι Κρητικοί σε όλα τα χρόνια της δουλείας, από την άνοιξη του ’41 μέχρι το καλοκαίρι του ’45. Ο αγγλογερμανικός ανταγωνισμός σε ένα από τα πιο σημαντικά γεωστρατηγικά σημεία της Μεσογείου που οδήγησε στο ολοκαύτωμα της μεγαλονήσου. Η ελλιπής οχύρωση της Κρήτης που προηγήθηκε της μεγάλης μάχης και της ηρωικής αντίστασης για να ακολουθήσει η εσπευσμένη εγκατάλειψή της από τις συμμαχικές δυνάμεις. Ο κατακτητής έδειξε μια από τις σκληρότερες συμπεριφορές σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη με ομαδικές εκτελέσεις και απερίγραπτες καταστροφές, υλικές και ανθρωπιστικές, που όμως δεν σίγασαν τη διάθεση των Κρητικών για αγώνα. Το μεγαλείο της Εθνικής Αντίστασης, η καθημερινή ζωή στην Κρήτη, η πολιτική ατμόσφαιρα στα αστικά κέντρα της μεγαλονήσου, τα κυριότερα δραματικά γεγονότα, αλλά και αποκαλυπτικές σελίδες για την πολιτική και οικονομική συνεργασία ορισμένων Κρητικών που αμαύρωσαν τη συνολική εικόνα…

Δευτέρα, 29 Μαΐου 2017

Ο ΚΩΝ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ



Ο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ
ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

Η περίφημη φωτογραφία του Κων. Μητσοτάκη με τους δύο Γερμανούς αξιωματικούς μπροστά από το γερμανικό στρατοδικείο Χανίων, όπου ο ίδιος ως γερμανομαθής ήταν διαπιστευμένος συνήγορος. Αρχικά η δημοσίευσή της από την "Αυριανή" το 1985 έκανε αίσθηση, αμέσως όμως αμβλύνθηκαν οι εντυπώσεις όταν έγινε γνωστό ότι οι δύο Γερμανοί ήταν αντιχιτλερικοί.



25 Μαρτίου 1944: Η απελευθέρωση των φυλακισμένων στην Αγυιά. Δεξιά ο Ιω. Πασσαδάκης, κατοχικός υπουργός Κρήτης και στενός φίλος του πατέρα Μητσοτάκη. Δίπλα του ο Κων. Μητσοτάκης και οι υπόλοιποι αποφυλακισθέντες. Κάποιοι χαιρετούν χιτλερικά για να φανούν αρεστοί, όχι όμως ο νεαρός Μητσοτάκης.

Του Δημοσθένη Κούκουνα*

Έχουν χρησιμοποιηθεί ακόμη και μαύρες μέθοδοι για να θιγεί η ανάμιξη του Κων. Μητσοτάκη στην Εθνική Αντίσταση επί Κατοχής, που επιχειρήθηκε να αμαυρωθεί. Αλλά η θετική συμβολή του κατά την περίοδο εκείνη στην Κρήτη έχει αναγνωρισθεί από όλες τις πλευρές, αν και τα ιστορικά γεγονότα θα επαρκούσαν για να το επιβεβαιώσουν.
Είναι χαρακτηριστική η δημοσίευση το 1985 φωτογραφίας του Κ. Μητσοτάκη με δύο ένστολους Γερμανούς από την εφημερίδα Αυριανή. Αν και η φωτογραφία δεν ήταν προϊόν φωτομοντάζ, ωστόσο αφέθηκε να εννοηθεί ότι ήταν συνεργάτης των Γερμανών. Παρά τη δημοσιότητα που δόθηκε για πολιτικούς λόγους τότε, το γεγονός δεν μείωσε τη δημόσια εικόνα του, διότι διαπιστώθηκε ότι οι δύο εικονιζόμενοι Γερμανοί αξιωματικοί κάθε άλλο παρά χιτλερικοί ήταν. Στο πλαίσιο της ίδιας σκοπιμότητας, εκδόθηκαν δύο βιβλία, που έγραψαν δημοσιογράφοι, δεδηλωμένοι φανατικοί έως εμπαθείς πολιτικοί αντίπαλοί του (Νίκος Κακαουνάκης, Βίος και Πολιτεία του Μητσοτάκη, Κάκτος, Αθήνα 1985 και Χάρη Πασβαντίδη, Ο Εφιάλτης, Αθήνα 1991). Δεν ήταν αυτά τα μόνα που έχουν δει το φως της δημοσιότητος κατά το παρελθόν για το ίδιο θέμα, ενώ μια σειρά άλλων δημοσιευμάτων σε εφημερίδες κατά το παρελθόν, κυρίως υποκινούμενα από πολιτικούς ή εσωκομματικούς αντιπάλους του, επιχειρούσαν τον ίδιο στόχο. Το ζήτημα δεν είναι να κριθεί το μέγεθος της αξιοπιστίας των συγγραφέων, που δεν μας αφορά, αλλά να διακριβωθούν τα ιστορικά γεγονότα, τα οποία μέσα στις σελίδες των προαναφερθέντων βιβλίων κακοποιούνται βάναυσα και κυρίως κακόπιστα.
Υπηρέτησε ως έφεδρος αξιωματικός στο Αλβανικό Μέτωπο και στη συνέχεια, μετά τη συνθηκολόγηση, παρέμεινε υποχρεωτικά για περισσότερο από ένα χρόνο στην Αθήνα μέχρι να εξασφαλίσει άδεια για να επιστρέψει στα Χανιά. Ο πατέρας του, σεβαστή προσωπικότητα της πόλης, είχε την άποψη ότι το εθνικό συμφέρον επέβαλε ο τόπος να περάσει ειρηνικά την περίοδο αυτή, αφού μετά τη λήξη της Μάχης της Κρήτης ο κατακτητής είχε επιβληθεί με μια σειρά ομαδικών εκτελέσεων, γι’ αυτό και πρωταγωνίστησε σε κάθε ευκαιρία – μαζί με άλλους επιφανείς πολίτες της Κρήτης – να διασφαλισθεί η ησυχία στην τοπική κοινωνία.
Ούτε καν 25χρονος δεν ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης όταν επέστρεψε στην κατεχόμενη Κρήτη και ως γερμανομαθής άρχισε να δικηγορεί ενώπιον του γερμανικού στρατοδικείου που λειτουργούσε στην έδρα του Φρουρίου Κρήτης. Αμέσως όμως διασυνδέθηκε με τοπικές αντιστασιακές κινήσεις και με τις συμμαχικές μυστικές υπηρεσίες που λειτουργούσαν, παρέχοντας υπηρεσίες στην Εθνική Αντίσταση.
Ο Μητσοτάκης πήρε μέρος στην πρώτη συμφωνία του Θερίσου (7 Νοεμβρίου 1943), κατά την οποία επιτεύχθηκε συμφωνία συνεργασίας μεταξύ των οργανώσεων ΕΟΚ και ΕΑΜ. Εκ μέρους της πρώτης είχαν παραστεί οι Νικ. Σκουλάς, Μ. Σπανουδάκης, Κων. Μητσοτάκης και Μιχ. Μποτωνάκης και εκ μέρους του ΕΑΜ οι Εμμ. Μάντακας, Αντ. Μαρής, Εμμ. Ζεβελάκης και Στ. Σφακιωτάκης, ενώ ήταν παρών ο Μιλτ. Πορφυρογένης, καθώς και ως εκπρόσωπος του Συμμαχικού Στρατηγείου ο «Αλέκος» (Γιαν Φίλντινγκ). Ο Κ. Μητσοτάκης, ακριβώς λόγω της διάθεσης που είχε επιδείξει για συνεργασία με την «άλλη» πλευρά, τους αριστερούς, είχε προκαλέσει την εχθρότητα του αρχηγού της ΕΟΚ Νικ. Σκουλά, ο οποίος μέχρι τότε δύο φορές είχε αρνηθεί να τον δεχθεί στη διοίκηση της οργάνωσης. Μετά από τη συμφωνία αυτή, ο Μάντακας και ο Πορφυρογένης έφυγαν για την ηπειρωτική Ελλάδα, όπου πήραν μέρος στην ΠΕΕΑ.
Περισσότερο καθοριστικός ήταν ο ρόλος του στη νεώτερη συμφωνία, στην οποία κατέληξαν οι εκπρόσωποι των δύο κυρίων παρατάξεων στην Τρομάρισσα των Λευκών Ορέων (15 Σεπτεμβρίου 1944). Επρόκειτο, θα μπορούσε να πει κανείς, για μια μικρή Καζέρτα χωρίς ξένους επιδιαιτητές όμως. Προβλεπόταν η ίδρυση πενταμελούς κοινής διοικητικής επιτροπής με αντικείμενο την περαιτέρω διεξαγωγή του αγώνα στον Νομό Χανίων μέχρι την πλήρη απελευθέρωση και την άφιξη της εθνικής κυβέρνησης, αποκηρυσσόταν το Τάγμα Χωροφυλακής Παπαγιαννάκη και αναλαμβανόταν η συγκρότηση τοπικού εθνικού στρατού, στον οποίο θα εντάσσονταν οι ένοπλοι αντάρτες υπό καθεστώς ισοτιμίας και με διοικητή κοινής εμπιστοσύνης. Το συμφωνητικό υπογραφόταν για λογαριασμό της Παγκρήτιας Επιτροπής ΕΑΜ από τους Ν. Γαλάνη (Μανουσάκη), Ν. Σακλαμπάνη, Γρ. Κοντεκάκη και Κυρ. Κολοκυθά, για δε την ΕΟΚ από τους Ν. Σκουλά, Ιωσ. Βολουδάκη, Μιχ. Μποτωνάκη, Εμμ. Νικολούδη και Κων. Μητσοτάκη.
Με συμπληρωματικό πρωτόκολλο, εννέα ημέρες αργότερα, ορίσθηκε ως διοικητής του 14ου Συντάγματος και φρούραρχος Χανίων ο συνταγματάρχης Στυλ. Σφακιωτάκης με υποδιοικητή τον ταγματάρχη Εμμ. Νικολούδη, ενώ εγκρινόταν η διαδοχή του Ιω. Πασσαδάκη από τον Επίσκοπο Αγαθάγγελο, που θα έχει δύο συμβούλους, έναν από την κάθε οργάνωση (ορίστηκαν ο συνταγματάρχης π.δ. Γ. Παπουτσάκης από το ΕΑΜ και ο δικηγόρος Στ. Κελαϊδής από την ΕΟΚ). Επίσης ορίστηκαν τα μέλη της κοινής διοικητικής επιτροπής: Ν. Μανουσάκης ή Γαλάνης (πέθανε σε λίγες μέρες και αντικαταστάθηκε από τον Δ. Βλαντά) και Ιωσ. Μαυριγιαννάκης για το ΕΑΜ, Νικ. Σκουλάς και Ιωσ. Βολουδάκης για την ΕΟΚ.
Ο Κων. Μητσοτάκης εθεωρείτο συμπαθής και από τον Βλαντά και τον Πορφυρογένη, αλλά και από τον Πασσαδάκη, ο οποίος μεσολάβησε για τη διάσωσή του.

* Από το βιβλίο του Δημοσθένη Κούκουνα «Η ΚΡΗΤΗ ΥΠΟ ΚΑΤΟΧΗ – Η Μάχη της Κρήτης και η Εθνική Αντίσταση, Κατοχή και δοσιλογισμός στην Κρήτη», έκδοση Ariston Books (2017).